Một công trình kiến trúc được liệt vào hàng kiệt tác của nhân loại, luôn luôn gắn liền với tên của một phụ nữ, đó là Vườn treo Babylon (Vườn treo Semiramis). Vườn treo Babylon và những bức tường của Babylon (Iraq hiện nay) từng được coi là một trong Bảy kỳ quan của thế giới. Chúng được cho là do vua Nebuchadnezzar II xây dựng nên từ khoảng năm 600 TCN.
Vườn treo Babylon được ghi chép lại rất nhiều trong các tài liệu của các nhà sử học Hy Lạp như Strabo và Diodorus Siculus, nhưng mặc khác lại có ít bằng chứng về sự hiện diện của chúng. Trên thực tế, không hề có bản ghi chép nào của người Babylonia về sự tồn tại của những chiếc vườn như vậy.


Toàn bộ hệ thống kiến trúc xung quanh Vườn treo
Một số (chi tiết) bằng chứng thu thập được khi khai quật cung điện tại Babylon thể hiện, nhưng không hoàn toàn chứng minh được nó giống những miêu tả. Một số trường phái tư tưởng qua nhiều thời kỳ có thể đã nhầm lẫn vị trí của nó với những vườn đã tồn tại ở Nineveh và việc phát hiện những phiến đá chứng minh cho sự tồn tại của nó đã được tìm ra. Những đoạn văn trên những phiến đá đó miêu tả khả năng sử dụng một thứ gì đó tương tự như một máy bơm kiểu đinh vít của Archimedes để đưa nước lên độ cao cần thiết.

Vườn treo có thể không thực sự là “treo” theo nghĩa là nó được treo lên bằng các loại dây. Tên của nó bắt nguồn từ việc dịch không chính xác từ kremastos trong tiếng Hy Lạp hay từ pensilis trong tiếng La tinh, vốn không chỉ mang nghĩa là “treo” mà là “nhô ra ở trên,” như trường hợp một sân thượng hay một ban công.
Gọi là Vườn treo vì vườn ở trên cao gồm 4 tầng xây dựng bằng đá thành một tháp hơi giống loại Zicgurát là tháp giật cấp rất phổ biến trong kiến trúc Lưỡng Hà.

Tầng dưới cùng của vườn là một hình vuông kích thước 246m *246m – nằm trên một hệ thống cột 25*25 chiếc. Tầng thứ hai là một hình vuông 21*21 cột, tầng ba 17*17 cột tầng trên cùng 13*13 cột với kích thước 123m*123m. Trên mỗi bậc giật cấp là một vườn phẳng được xây dựng bằng các khối đá dài 5m rộng 1,2m đặt trên các tường dày. Trên các tấm đá này phủ một lớp lau sậy trộn nhựa đường, lớp đá lát hai lớp gạch nung, trên lớp này là một tấm chì để nước khỏi thấm xuống tầng dưới.


Trên cùng là một lớp đất màu dày để trồng được cả những cây lớn. Việc tưới nước chăm sóc vườn cây này làm một vấn đề lớn mà ở đây đã giải quyết khá tốt.
Theo các nhà khảo cổ thì nước đã được đưa từ sông lên bằng một hệ thống gầu xếp thành chuỗi quay liên tục lấy từ ba cái giếng, do một đội quân đông đảo hàng ngày làm việc tưới nước chăm sóc cây cối, hoa quả giữ cho Vườn treo luôn xanh tốt. Ngày nay, Vườn treo chỉ còn là một phế tích với những tường đá đổ nát, hàng năm đón du khách đến chiêm ngưỡng những phần còn lại của nền móng tầng cuối cùng của Vườn treo, chiêm ngưỡng đống đá của tường đổ để hình dung ra ngôi vườn kỳ diệu với bà Hoàng hậu xinh đẹp của xứ sở nghìn lẻ một đêm cách đây gần 3000 năm.


Vua Hammourabi.
Các sử gia ngày xưa đã liệt Vườn treo này là một trong 7 kỳ quan của Thế giới Cổ đại. Có nhiều giả thuyết về xuất xứ của Vườn treo, nhưng có thể qui vào hai hướng: Hoàng hậu Xêmiramix là tác giả vủa tác phẩm này hay là ngôi vườn này được nhà Vua xây dựng để tặng Hoàng hậu Amitidơ.
2500 năm trước Công nguyên ở vùng Lưỡng Hà, tức lưu vực hai con sông Tigre và Euphrate (thuộc nước Iraq ngày nay) xuất hiện thành Babylon. Vào khoảng thế kỷ XVIII trước Công nguyên, dưới triều đại Vua Hammourabi (1793-1750 trước Công nguyên), Babylon trở thành một địa danh nổi tiếng phồn vinh, sấm uất. Trong những triều đại tiếp theo, Babylon dần dần suy tàn. Mãi đến thế kỷ thứ VII trước Công nguyên, dưới triều đại vua Nabucodonossor (604 – 561 trước Công nguyên), Babylon mới lại được hồi sinh và trở thành một trung tâm kinh tế, văn hóa, nghệ thuật phồn thịnh nhất thời Cổ đại. Nơi đây là điểm quy tụ của mọi con đường giao lưu buôn bán thuận lợi trên cả khu vực Trung Cận Đông rộng lớn. Sau khi xây dựng xong cung điện chính của mình, Nabucodonossor xây dựng Vườn treo nổi tiếng ở phía Bắc Babylon.

Vườn treo Babylon theo mô tả.

Tương truyền rằng: Nhà Vua đã xây dựng ngôi vườn này để tặng Hoàng hậu Amitidơ, người vợ yêu của mình. Nàng Amitidơ người xứ Métđơ, con Vua Xiaxarex. Để nàng đỡ nhớ nhà, nhà vua đã quyết định xây dựng ngôi vườn quý, trong đó trồng những cây đẹp, quý, hiếm có của xứ Métđơ.
Giả thuyết thứ hai là khoảng 1000 năm sau triều đại Hammourabi, Hoàng hậu Xêmiramix chủ trương xây dựng Bbylone thật lộng lẫy, nên đã mở rộng thành cũ,xây dựng cầu lớn qua sông Euphrate để nối liền hai khu vực thành phố qua lại trên sông. Trong công cuộc kiến thiết mở rộng Babylon, Xêmiranix đã xây dựng Vườn treo nổi tiếng.

Dù Vườn treo Babylon có gắn với Xêmiramix hay Amititơ thì kiệt tác này cũng xuất phát từ một người phụ nữ. Đứng trên Vườn treo, người ta có thể nhìn bao quát cả thành Babylon vì nó cao ngót 100 mét. Vườn treo là một khoảng xanh tươi mát, là niềm hy vọng và điểm định hướng cho những đoàn lạc đà lữ hành trên sa mạc xa xôi nóng bỏng.
Di Hân (T/H)