Ngành ôtô

Theo thống kê của Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô Đông Nam Á (AAF), trong nửa đầu 2021, thị trường ô tô Việt Nam tiêu thụ 150.481 xe (bao gồm khung chassis xe buýt) . Nếu tính thêm cả doanh số của VinFast và TC Motor thì tổng lượng xe mới bán ra đạt 200.454 xe, xếp thứ tư trong khu vực Đông Nam Á.

Theo thống kê của Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA), sản lượng xe lắp ráp nội địa của Việt Nam đạt khoảng 97.145 xe. Tuy nhiên, con số này vẫn chưa bao gồm lượng xe xuất xưởng của TC Motor, VinFast và các công ty không thuộc VAMA.

Thực tế, lượng xe mà TC Motor và VinFast bán ra tại Việt Nam hầu như đều được sản xuất trong nước. Nếu giả sử sản lượng đúng bằng lượng xe bán ra, năng lực sản xuất ôtô của Việt Nam sẽ gồm VAMA (97.145 xe) + TC Motor (33.833 xe, không tính xe CBU) + VinFast (15.938 xe) = 146.916 xe. Con số này cũng xếp thứ tư trong khu vực.

Thống kê trong khu vực, Thái Lan và Indonesia vẫn là hai nước giữ ngôi đầu về mức tiêu thụ xe mới lẫn sản xuất nội địa. Trong đó, Thái Lan sản xuất ôtô gần gấp đôi nhu cầu tiêu thụ xe mới trong nước. Indonesia cũng tương tự nhưng mức chênh lệch ít hơn. Tại Việt Nam, lượng xe nhập khẩu từ hai quốc gia này lên đến 63.475 xe trong nửa đầu 2021, chiếm khoảng 78% tổng lượng nhập.

Kể từ khi thuế ưu đãi 0% được áp dụng từ 2018, làn sóng xe nhập khẩu đổ bộ cũng chủ yếu đến từ Indonesia, Thái Lan. Một số mẫu xe nhập từ hai quốc gia này như Toyota Corolla Cross, Mitsubishi Xpander hay các dòng bán tải hiện đang được bán rất chạy ở Việt Nam.

So với các nước như Thái Lan, Indonesia, chi phí sản xuất tại Việt Nam cao hơn trong khi dung lượng thị trường nhỏ hơn, công nghiệp phụ trợ yếu hơn. Do vậy, các hãng cũng không có ý định xây dựng nhà máy quy mô lớn để lắp ráp xe ở Việt Nam.

Về nhu cầu mua ôtô mới, Malaysia tiệm cận Việt Nam nhất. Tuy nhiên, lượng xe sản xuất nội địa của quốc gia này cao hơn Việt Nam (đạt khoảng 241.288 xe). Không chỉ có nhà máy của các hãng nước ngoài, Malaysia còn có hai thương hiệu nội địa là Proton và Perodua vốn đứng đầu về thị phần xe bán ra trong nhiều năm qua.

Ngành xe máy

Do ô tô có giá khá cao so với mặt bằng thu nhập nên xe máy vẫn là phương tiện phù hợp hơn với đa số người Việt cũng như hạ tầng giao thông ở các thành phố lớn. Tại Việt Nam, thị trường xe máy trong nửa đầu 2021 ghi nhận hơn 1,3 triệu xe bán ra, xếp thứ hai trong khu vực sau Indonesia (hơn 2,4 triệu xe).

Về lượng tiêu thụ xe máy mới hằng năm, Indonesia và Việt Nam lần lượt xếp thứ ba và thứ tư trên thế giới, sau Ấn Độ và Trung Quốc. Về lượng xe sản xuất nội địa thì cả Việt Nam và Indonesia đều không công bố số lượng cụ thể. Riêng Việt Nam, đa số xe máy bán ra thị trường đều được sản xuất nội địa và con số thực tế có thể còn cao hơn bởi chưa tính đến các hãng môtô và xe máy khác không thuộc Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM).

Các thành viên VAMM như Honda, Yamaha, Piaggio, Suzuki, SYM đều có nhà máy sản xuất trong nước phục vụ nhu cầu nội địa và xuất khẩu. Khi này, giả sử lượng xe bán ra 100% đều sản xuất nội địa, năng lực sản xuất xe máy của các hãng ở Việt Nam sẽ khoảng hơn 1,3 triệu xe, đứng đầu khu vực (không kể Indonesia).

Trên thực tế, Indonesia có quy mô dân số và nền kinh tế lớn hàng đầu khu vực vì thế lượng tiêu thụ xe máy lẫn ôtô đều cao. Các quốc gia còn lại như Thái Lan, Philippines, Malaysia hay Singapore đều tiêu thụ xe mới dưới 1 triệu xe sau nửa đầu 2021. Thái Lan là nước có lượng xe sản xuất nội địa lớn hơn nhu cầu tiêu thụ xe máy trong nước.

Sở hữu ôtô, xe máy mới

Bảng thống kê tỷ lệ ôtô, xe máy mới bán ra nửa đầu 2021 so với dân số của một số nước ASEAN:

Quốc gia
Dân số*
Dân số/ôtô
Dân số/xe máy
Xe máy/ôtô
Thái Lan
69.996.845
163
80
2
Indonesia
276.770.024
703
112
6,2
Malaysia
32.831.244
134
124
1
Việt Nam
98.321.901
490
71
6,8

Theo số liệu của Liên hợp quốc (UN) tính đến 17/8/2021

Về tỷ lệ sở hữu đối với ô tô, tính trong nửa đầu 2021, trung bình cứ khoảng 490 người Việt thì có 1 người mua ôtô mới. Ở Indonesia, con số này ở lên tới 703 người thì mới có 1 người mua ô tô mới. Trong khi đó, ở quốc gia như Malaysia hay Thái Lan thì tỷ lệ này tốt hơn đáng kể, vì chỉ 134 và 163 người đã có 1 người mua ôtô.

Đối với xe máy, trung bình khoảng 71 người Việt thì có 1 người mua xe máy mới. Con số này được xem là thấp nhất trong số 4 nước thống kê, đồng nghĩa với người Việt đang có xu hướng mua xe máy nhiều hơn so với các nước, xét trên quy mô dân số.