Mẫu đơn tri kỷ cùng thi nhân: Khoe rằng vẻ đẹp không đâu sánh, đệ nhất nhân gian một thứ hương(P.4 )

Mẫu Đơn và những nỗi lòng thi nhân…
Trong bài “Mẫu Đơn hồng”, niềm trắc ẩn nào đã khiến Vương Duy ngậm ngùi khi biết nỗi đoạn trường của hoa:
“Nhàn tĩnh khoe vẻ lục,

Đậm tươi sắc áo hồng.

Tâm hoa sầu đứt ruột,

Chúa Xuân có hay không?”
Đọc” Mẫu đơn hoa” của La Ẩn:
*Nguyên tác:
“Tự cộng đông phong lợi hữu nhân,

Giáng la cao quyển bất thăng xuân.

Nhược giao giải ngữ ưng khuynh quốc,

Nhậm thị vô tình dã động nhân.

Thược dược dữ quân vi cận thị,

Phù dung hà xứ tị phương trần.

Khả liên Hàn lệnh công thành hậu,

Cô phụ nùng hoa quá thử thân.”
Mẫu đơn tri kỷ cùng thi nhân: Khoe rằng vẻ đẹp không đâu sánh, đệ nhất nhân gian một thứ hương(P.4 )
Nhược giao giải ngữ ưng khuynh quốc. Nhậm thị vô tình dã động nhân. (Ảnh: pinterest.com)
*Dịch nghĩa :
“Như cùng với khi gió đông về mà tươi tốt,

Rèm đỏ cuốn cao, màu xuân khôn kể xiết.

Nếu như có thể nói được thì sẽ làm nghiêng nước,

Còn phải vô tình thì cũng khiến động lòng người.

Thược dược cùng với nàng là kẻ thân cận,

Phù dung ghen ghét hương sắc đã trốn nơi nào.

Thật đáng thương thay (cho hoa), khi Hàn lệnh làm quan,

Mang lỗi với hương sắc làm hại đến thân (hoa)”.
*Dịch thơ (bản dịch của Điệp Luyến Hoa) :
“Gió đông về thổi tốt muôn phần,

Rèm đỏ cuốn cao, khắp xứ xuân.

Biết nói sẽ làm cho mất nước,

Vô tình cũng khiến phải say lòng.

Với nàng thược dược là thân thiết,

Đâu chốn phù dung lánh bụi trần ?

Hàn lệnh công thành hà cớ lại,

Lỗi cùng hương sắc hại cho thân”.
Ta lại biết thêm một điển tích “Hàn lệnh”; nói về sự long đong của thân phận Mẫu Đơn  đi trong cuộc thế lắm kẻ yêu người ghét này.
“Hàn lệnh” tức Hàn Hoằng 韓弘. Năm Nguyên Hoà thứ 14, Hàn Hoằng nhậm chức trung thư lệnh. Khi mới đến Trường An, trong cư đệ có cây mẫu đơn, bèn sai chặt đi, nói rằng: “Ngô khởi hiệu nhi nữ tử tà” 吾豈效兒女子邪 (Ta há giống nữ nhi sao).
Nguyên vào thời đó kinh thành rất chuộng mẫu đơn, mỗi khi cuối xuân người người đi ngắm mẫu đơn, xe loạn kinh thành. Chuyện Đường Minh Hoàng và Dương Quý Phi ngắm mẫu đơn, lệnh cho Lý Bạch viết ba bài “Thanh bình điệu” là một bằng chứng cho thấy điều này!
Ảnh: pinterest.com
Thơ Nôm Nguyễn Trãi có những từ Việt  cổ nên chúng ta bị hạn chế phần nào khi thưởng thức bài “Hoa Mẫu Đơn” của ông:
“Một thân hoà tốt lại sang,

Phú quý âu chẳng kém hải đường.

Lai láng lòng thơ ngâm chửa đủ,

Ngoài nương toàn ngọc triện còn hương”.
Nhưng các nhà thơ hiện đại thì khác.Trong “Thi nhân Việt Nam” của Hoài Thanh thì Hồ Dzếnh là gương mặt đặc biệt. Ông là Hoa Kiều trên đất Việt. Ông yêu quê hương đất nước này như chính người Việt yêu đất  nước mình thiết tha.Nhưng dù sao, hồn Việt ấy vẫn lãng đãng một màn sương khói của văn hóa Trung Hoa.
Thực lòng, tôi chưa thấy hoa Mẫu Đơn nở trên miền đất nhiệt đới này. Có chăng, thì ở  Bắc Bộ, ở miền giáp ranh với đất Giang Nam Trung Quốc mới có hoa Mẫu Đơn.
Hồ Dzếnh có bài thơ “Chiều” được Dương Thiệu Tước  phổ nhạc. Do cha ông là người gốc Quảng Đông nên với ông đất Trung Quốc chắc không xa và lời thơ của ông đậm đầy hương vị cổ Trung Quốc:
Trên đường về nhớ đầy

Chiều chậm đưa chân ngày

Tiếng buồn vang trong mây.
Chim rừng quên cất cánh

Gió say tình ngây ngây

Có phải sầu vạn cổ,

Chất trong hồn chiều nay”.
Ảnh: pinterest.com
Có lẽ ngôi giáo đường nào đó mà ông tới trong bài thơ dưới đây thực sự có hoa Mẫu Đơn? Và, một tình yêu thoáng nhẹ như “tiếng buồn vang trong mây” này chắc hẳn có cảm hứng từ hình tượng của hoa Mẫu Đơn. Loài hoa ấy làm cho tình yêu này dù buồn mà cao khiết biết bao.
Ta hãy cùng đọc tác phẩm HOA MẪU ĐƠN đã phổ nhạc này:
Mẫu đơn nở cạnh nhà thờ

Đôi ta trinh tiết đợi chờ lấy nhau.
Em ạ, quê ta tháp giáo đường

Sáng chiều vẫn vọng những hồi chuông

Ai đi xem lễ tôi đi với

Gió dạo lời kinh toả vấn vương
Con gái nhà Chung xinh đẹp lạ

Đẹp hơn con gái phố phường bên

Ngày ngày hai buổi xưa đi học

Mượn lối vườn hoa để gặp em
Tôi nhớ từng viên đá lát thềm

Từng hàng ngói nhỏ mái nhà êm

Cây doi đứng cạnh hòn non bộ

Toả mát đường đi gạch lát nem
Tôi nhớ từng viên đá lát thềm. Từng hàng ngói nhỏ mái nhà êm (Ảnh: pinterest.com)
Ôi vật vô tri cũng có hồn

Những ngày nắng mới những hoàng hôn

Tình yêu sau trước đều như vậy

Những thoáng vui xen những nét buồn
Chủ Nhật tự nhiên thành buổi hẹn

Gió bay tà áo trắng như thơ

Mẫu đơn nở giữa hai lời nguyện

Phảng phất còn thơm đến bây giờ
Đêm Giáng Sinh này em ở đâu

Nghe chuông có nhớ thuở ban đầu

Ước chi sống lại thời xưa nhỉ

Để trẻ ra và để hẹn nhau.
Ước chi sống lại thời xưa nhỉ. Để trẻ ra và để hẹn nhau. (Ảnh: pinterest.com)
Thẩm Đức Tiềm với Hắc Mẫu Đơn thi: Phúc lộc của một đời người từ đâu tới?
Gắn với hoa mẫu đơn còn có một sự kiện thời nhà Thanh. Một cái án có nhiều bình luận. Bởi, quan có tài mà lại giá áo túi cơm, sống xu nịnh vua nên tổn quá nhiều Đức. Con cháu sẽ suy tàn.
Và cái Nghiệp quá nhiều nên quả báo càng nặng. Bề ngoài là hành động của ông Vua nhưng bên trong có lẽ là Nghiệp chướng. Tiếc thay, tài như thế mà phải làm điếu đóm cho người mà mình cho là dị tộc. Con cháu chỉ là phường mạt hạng và dòng họ phút chốc biến thành ma.
Sau đây là đoạn trích trong Thanh Cung 13 triều:
“Càn Long hoàng đế phòng người Hán phản bội, nên đã gây ra những vụ “án văn tự”. Bởi thế hồi đó, ngài đã tìm ra được hai vụ – một vụ là “Hắc mẫu đơn thi” (thơ vịnh hoa mẫu đơn mầu đen), còn một vụ nữa là “Trụ lâu thi cảo”. Bài thơ vịnh hoa mẫu đơn đen vốn là sáng tác phẩm của Đại học sĩ Thẩm Đức Tiềm.
Tiềm tên tự là Qui Ngu, vốn một tay thơ cự phách. Càn Long hoàng đế tuy vốn liếng văn chương chẳng mấy gì, nhưng lại thích khoe mình là người văn học thường xướng hoạ thi ca với bọn đình thần. Nhưng ngài chỉ sợ mình có phen lộ tẩy, lòi cái dốt nát ra khiến bọn bày tôi cười vào mũi cho, bởi thế ngài mời hai vị đại thần luôn luôn ở cạnh để làm bài “gà” cho mình.
Một người tên gọi Kỷ Hiều Phong chuyên làm văn thay cho ngài. Còn một người nữa chính là Thẩm Đức Tiềm, chuyên làm thơ. Về sau Tiềm chết đi. Lương Thi Chính thế vào chân đó.
Vua Càn Long (Ảnh: pinterest.com)
Thẩm Đức Tiềm thấy Càn Long hoàng đế coi trọng mình nên thường có vẻ kiêu ngạo, ngay cả trước mặt ngài. Cũng vì mọi việc thơ phú đều phải nhờ Tiềm, Càn Long hoàng đế cũng bỏ qua đi, không muốn nói đến những tiểu tiết đó trái lại còn đặc biệt kính trọng là khác.
Lúc sáu mươi tuổi, Tiềm vốn là một tú tài. Nhưng đến bảy mươi tuổi thì Tiềm vọt lên cái chức Tể tướng. Và đến tám mươi tuổi, Tiềm từ quan về vườn. Thế mà Hoàng đế vẫn thường còn sai người tới nhà riêng vấn an, thật là cả một điều vinh dự lớn lao cho Tiềm.
Càn Long hoàng đế có làm mười hai “Ngự chế thi tập”, bèn sai đưa tới nhà Thẩm Qui Ngu để nhờ duyệt lại, và nếu cần thì sửa sang cho thơ được thập phần hoàn hảo.
Thẩm Qui Ngu nhận sách, đem duyệt, chẳng thèm nể nang gì nhà vua, cứ thực mà khen chê, khiến trong tập thơ có nhiều chỗ bị phê bình quá gắt gao, với những lời lẽ rất tệ nữa, đó là chưa kể còn rất nhiều đoạn thơ bị vứt bỏ đi là khác.
Khi bộ “Ngự chế thi tập” gởi trở về kinh, Càn Long hoàng đế xem lại, trong lòng thực không vui tí nào, nhưng vì nể mặt lão thần, ngài đành làm thinh, không nói gì cả.
(Ảnh: ifeng.com)
Cách một năm sau, Thẩm Qui Ngu chết. Năm này cũng là năm mà Càn Long hoàng đế tuần du phương Nam, đi về ngả Tô Châu. Qua địa phương này, ngài bỗng nhớ lại họ Thẩm, bèn truyền chỉ xa giá tới phần mộ của Thẩm để tế viếng.
Cũng trong dịp này, ngài xuống chỉ gọi hết con cháu của họ Thẩm đến. Ngài nghĩ bụng Thẩm Đức Tiềm tức Qui Ngu vốn là thi nhân một thời thì trong nhà tất nhiên phải có trước tác, thế là ngài liền hỏi thử xem.
Đám con cháu của Tiềm thừa hưởng sự nghiệp của ông cha, quá sung sướng rồi, ngày đêm chỉ rủ nhau cờ bạc rong chơi, chẳng học hành gì cả, cho nên có biết chữ nghĩa gì nhiều đâu. Bởi thế, khi Càn Long hoàng đế hỏi tới, chúng đâu có biết gì là phạm huý hoặc không phạm huý, vội vào nhà lễ mễ đem hết mọi di cảo của ông cha ra và dâng lên.
Càn Long hoàng đế mở ra xem, thấy còn có rất nhiều bài thơ chưa được ghi vào trong thi tập, hơn nữa rất nhiều bài thơ làm thay cho hoàng đế cũng được chép vào trong, phía dưới chú thêm ba chữ “ĐẠI ĐẾ TÁC” (làm thay vua).
Hoàng đế xem xong, bất giác thẹn quá hoá giận. Ngài tự nhủ: lão già này biết thơ của trẫm đã in và phát ra ngoài rồi, ấy thế mà lão vẫn còn đề chữ “làm thay” trong thi cảo này, há chẳng phải là có dụng ý phỉ báng trẫm? Lòng lúc này quả không được vui tí nào, song ngài vẫn chưa tìm ra cách để xử trí.
Ảnh: Wikipedia
Nhưng đến lúc xem tới cuối sách, ngài thấy một bài thơ nhan đề là, “HẮC MẪU ĐƠN THI” ngay vào bài đã hạ hai câu: “Đoạt Chu phi chính sắc. Dị chủng diệc xưng vương”, thì ngài không còn giữ được bình tĩnh nữa, cả giận quát lớn:
– Chà! Tên đại nghịch bất đạo Thẩm Qui Ngu giỏi thật! Rõ ràng hắn nói trẫm đã cướp ngôi thiên tử của họ Chu, lại còn chửi trẫm là dị chủng nữa. Như thế thì làm sao trẫm nhịn được?
Thế là ngài lập tức hạ chỉ:
“Thẩm Đức Tiềm lúc sinh thời được hậu ơn của triều đình. Nay xem tới di trước, trẫm mới biết y có ý phỉ báng triều, có lòng phản loạn chống đối. Vậy trẫm hạ chỉ: quật mồ phá bia của hắn, kéo thây ma hắn trong quan ra, chém đầu răn chúng.
Còn con cháu họ Thẩm nhất luận đày tới Hắc Long Giang để sung quân. Chỉ giữ lại cháu nội năm tuổi, truất làm thường dân, để nối dõi tông đường mà thôi”.
Ảnh: Wikipedia
Vụ án văn tự này kết liễu thì cả một bọn văn nhân anh nào anh nấy hoảng quá, suốt ngày chỉ cúi đầu rụt cổ ngồi trong xó bếp, chẳng dám bò ra tới cổng nữa. Và cũng từ đó, chẳng anh nào đám ho he thơ phú để đem dâng ngự lãm.”
Cũng cần chú thích thêm về hai câu thơ trong bài HẮC MẪU ĐƠN THÍ (Thơ hoa mẫu đơn đen) đã khiến Càn Long vì tức giận quá mà trừng phạt Thẩm Đức Tiềm:
Đoạt chu phi chính sắc.

Dị chủng diệc xưng vương
Có nghĩa là:
Cướp màu đỏ thì chẳng phải là màu sắc chính

Giống quái lạ cũng xưng vương
Cướp màu đỏ thì chẳng phải là màu sắc chính. Giống quái lạ cũng xưng vương (Ảnh: pinterest.com)
Trong câu thơ thứ nhất: Chu có nghĩa là màu đỏ. Hoa mẫu đơn được gọi là vua các loài hoa – mẫu đơn màu đen tức là đã bị mất đi màu đỏ. Chu còn là họ của vua nhà Minh vì thuỷ tổ triều. Minh là Chu Nguyên Chương (Minh Thái Tổ).
Câu thơ trên có ý ám chỉ nhà Thanh cướp ngôi nhà Minh thì chằng phải là chính thống. Câu thứ nhì có nghĩa “giống quái lạ cũng xưng vua”. Ý mỉa mai khinh ghét nhà Mãn Thanh là “dị chủng” (giống quái lạ) ám chỉ nhà Mãn Thanh thuỷ giống Man rợ ở phía bắc, chứ không phải giống Hán.
La Vinh
Học viện Cảnh sát Ấn Độ tập Pháp Luân Công để tĩnh tại và an hoà
Quốc sắc thiên hương: Vì sao hoa Mẫu Đơn gắn với nhan sắc nàng Kiều và Dương Quý Phi?
Nguồn gốc của ‘quốc sắc thiên hương’ và vì sao chỉ có Mẫu Đơn mới xứng là hoa trong thiên hạ?

TIN LIÊN QUAN

Hương sắc Việt Nam: Ước ao được về lại với mùa đông đất Bắc

Hương sắc Việt Nam là món quà của ban biên tập Nghệ thuật Đại Kỷ Nguyên dành tặng những người con đất Việt gắn bó với văn hóa truyền thống nên thơ của nước nhà và mong muốn vẻ đẹp này được lưu giữ mãi không phai với thời gian… Đất phương Nam không

Quốc sắc thiên hương: Vì sao chỉ có Mẫu Đơn mới xứng là hoa thật trong thiên hạ?

Trong các loài hoa tươi đẹp rực rỡ sắc màu trên thế gian, có một loài hoa mà người Phương Đông rất mê, tôn là “Vương của các loài hoa”, là “Quốc sắc thiên hương”. Đấy chính là Mẫu Đơn. Có nơi gọi là Mộc Thược Dược. Có rất nhiều bài thơ

87 trạm thu phí ô tô vào nội đô dự kiến được đặt ở những vị trí nào?

Theo báo cáo mà tư vấn trình Sở GTVT Hà Nội, 87 trạm thu phí phương tiện (ô tô) ra vào nội đô sẽ được lập ở các tuyến đường vành đai.

Lòng người chinh phụ buồn dưới nguyệt, bụi cuốn dặm hồng theo gió xanh…

Kim Xương Tự là nhà thơ khá đặc biệt đời Đường, không ai biết ngày sinh, mất cũng như thân thế của ông, chỉ biết ông người Dư Hàng (Tiền Đường, Chiết Giang ngày nay). Hiện nay chỉ còn lưu truyền lại duy nhất bài “Xuân oán” này của ông, nhưng là một

Honda Dream độ khoác trên mình bộ áo đầy cuốn hút đón Xuân 2022

Chiếc Dream độ góp mặt trong bộ ảnh rực rỡ và lộng lẫy hôm nay chính là xế cưng của bạn Nguyễn Hiệp đến từ Cao Lãnh. Bằng việc gửi gắm những tâm huyết...

Tổng hợp những bài văn khấn Tết Quý Mão 2023 chuẩn nhất

Chỉ còn vài ngày nữa là năm mới Quý Mão 2023 sẽ đến. Bên cạnh sự chuẩn bị tất bật về dọn dẹp nhà cửa, mâm cỗ ngày Tết, người đi xa về thăm quê nhà,…thì việc con cháu thể hiện lòng thành đối với ông bà tổ tiên cũng rất được người dân Việt ta coi

Cuốn sách tập hợp những bài viết hay về nhà văn lớn của văn học hiện đại Việt Nam

Cuốn sách Nguyễn Xuân Khánh - một nụ cười mỉm, một nghiệp văn xuôi là một tuyển chọn dày dặn các bài viết hay về đời văn Nguyễn Xuân Khánh, một nhà văn lớn của văn học hiện đại Việt Nam vừa tạ thế giữa năm 2021.

Hướng dẫn cách cúng giao thừa ở chung cư làm sao cho đúng

Theo phong tục tập quán người Việt, vào ngày cuối cùng của năm cũ âm lịch, các gia đình sẽ gác lại mọi người có thể chuẩn bị một mâm lễ cúng gia tiên của họ và cầu nguyện cho mình sang một năm mới gặp nhiều may mắn, tài lộc đầy nhà. Thời gian thực

THỦ THUẬT HAY

Hướng dẫn thay đổi mật khẩu Skype

Vì một lý do nào đó bạn thấy mật khẩu Skype hiện tại không còn an toàn nữa. Bạn muốn đổi mật khẩu khác để đảm bảo an toàn cho tài khoản của mình, nhưng lại không biết phải đổi mật khẩu bằng cách nào?

Gửi email qua Google và cách chặn email từ Google+

Google vừa công bố một tính năng mới hoạt động như một cầu nối giữa các mạng xã hội và email cá nhân. Bất cứ ai trên Google+ đều có thể gửi email trực tiếp tới địa chỉ email của bạn.Tuy nhiên điều này lại làm bạn khó

Làm thế nào để chọn được màn hình máy tính phù hợp?

Việc lựa chọn màn hình đối với một dân chuyên nghiệp thì lại chỉ nằm ở giá tiền, nhưng với những người không chuyên thì lại khác. Việc tối ưu hiển thị màn hình, hay sử dụng để đổi hình nền máy tính sao cho đẹp cũng ảnh

Tải miễn phí Tinder APK: Ứng dụng hẹn hò số 1 tại Việt Nam

Bạn độc thân và đang tìm kiếm người yêu cho mình? Nếu vậy, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu về Tinder APK ngay bây giờ. Đó là một ứng dụng hẹn hò trực tuyến và dễ sử dụng.

ĐÁNH GIÁ NHANH

Trên tay realme Q3s – Siêu phẩm mới trong phân khúc 6 triệu đồng

realme Q3s có giá bán khá mềm nhưng lại sở hữu nhiều tính năng ấn tượng: màn hình LTPO 144Hz, pin 5.000 mAh, chip Snapdragon 778G siêu mạnh mẽ,… Bài viết trên tay realme Q3s dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về siêu

Những lý do khiến camera của iPhone chưa bằng máy ảnh DSLR

Thực tế cho thấy không chỉ có Apple, mà rất nhiều smartphone của những ông lớn khác như Google, Samsung đều có camera chưa thể bằng máy ảnh kỹ thuật số.

LG V40 ThinQ: Điện thoại 5 camera đầu tiên có những gì đặc biệt?

Đúng như những thông tin rò rỉ trước đây, LG V40 ThinQ được trang bị lên đến camera ở mặt sau gồm: 1 ống kính góc siêu rộng 107 độ, 1 ống kính chụp bình thường 78 độ và ống kính chụp xa 45 độ và có khả năng zoom quang