Cô y tá Oluwaseun Lawal lần đầu tiên làm mẹ đã tham gia chương trình tiền sinh sản trước khi chuyển dạ nhưng bé con 5 tháng của cô vẫn không được quyền bú sữa non, nguồn dinh dưỡng không thể thay thế chứa các kháng thế và giúp tạo khả năng miễn dịch đầu tiên cho trẻ mới sinh.
Lawal cho biết cô ý thức được ích lợi của việc chỉ cho con bú sữa mẹ trong vòng một đến sáu tháng nhưng các hủ tục ở Nigeria đã không cho phép cô được gặp con ngay mà phải 'tẩy rửa sau sinh', nghĩa là rửa ngực và nặn sữa dơ trước khi cho con bú.
'Khi tôi bắt đầu cho con bú, sữa không ra tốt. Phải 3 ngày sau tôi mới có sữa cho con. Tôi đã cố gắng hết sức để không cho con uống sữa công thức dù gặp nhiều sự ngăn cản của mọi người xung quanh'.
Còn cô Alatishe Oluwatosin cũng nghe nói về việc chỉ nên cho bú sữa mẹ trong chương trình tiền sinh sản nhưng không thể bắt đầu ngay vì cô sinh mổ.
'Trước khi tôi ý thức lại được, người ta đã cho con tôi uống sữa công thức. Người ta nói rằng bé đói nên cần được ăn để không khóc vì tôi không đủ khỏe để cho con bú' , Oluwatosin cho biết.
Trên thực tế sữa non là dòng sữa đầu tiên ngực người mẹ tiết ra sau khi sinh con. Các bà mẹ nên cho con bú sữa non trong giờ đầu tiên sau sinh và vài ngày sau đó.
Sữa non có màu kem hoặc vàng đục, đặc hơn loại sữa trắng đục sản sinh ra sau đó khi mẹ tiếp tục cho con bú. Sữa non được cho là có hàm lượng cao các chất như protein, các vitamin tan trong chất béo, các chất khoáng và immunoglobulin (các protein hoặc nhóm protein đóng vai trò kháng thể).
Theo quan niệm dân gian từ xưa, nhiều phụ nữ,người giúp đỡ (caregiver/carer) và người giúp đỡ về sức khỏe (health giver) lại xem sữa non là sữa dơ, vì vậy một người mẹ mới sinh cần được rửa ngực và nặn bỏ sữa dơ trước khi cho con bú.
Theo Daily Trust , sữa non có vai trò quan trọng đối với các cơ quan đường ruột và dạ dày của trẻ vì tập trung nhiều leukocytes là loại bạch cầu bảo vệ giúp tiêu diệt các virus và vi khuẩn gây bệnh.
Trong một diễn đàn truyền thông gần đây, chuyên gia dinh dưỡng của quỹ nhi đồng LHQ UNICEF-cô Ada Ezeogu cho biết sữa non cung cấp đủ mọi dưỡng chất và chất lỏng mà trẻ sơ sinh cần trong giai đoạn đầu tiên, đồng thời có nhiều chất giúp bảo vệ trẻ khỏi bị viêm nhiễm.
Theo đó, vì sữa non có các lợi ích bảo vệ nêu trên cao hơn nên có màu sắc và độ đặc khác với sữa thường. Mặc dù màu sắc và độ đặc này khiến nó trông không hấp dẫn lắm so với các dòng sữa sau đó, sữa non lại có hàm lượng protein cao hơn, ít đường hơn một chút và ít chất béo hơn nhiều.
'Chất lượng bù đắp cho số lượng. Sữa non có đủ các kháng thể, giàu protein nhưng ít carbohydrate và chất béo hơn. Nó giúp xây dựng khả năng miễn dịch của trẻ sơ sinh và có tác dụng nhuận tràng giúp trẻ thải ra phân lần đầu tiên trong đời'.
Do vậy, trẻ mới sinh cần được bú sữa non trong vòng một giờ sau sinh để được cung cấp khả năng miễn dịch bằng loại sữa đầu đời, vaccine tự nhiên đầu tiên không loại thuốc nào sánh bằng.

Sữa non (colostrum, bên trái) không hấp dẫn so với dòng sữa mẹ bình thường sau đó (breastmilk, bên phải) về màu sắc và độ đặc nhưng có nhiều chất dinh dưỡng cần cho trẻ mới sinh hơn (Ảnh: Mama Natural)
Với các chị em sinh mổ, Ezeogu hướng dẫn là cần giúp người mẹ bằng cách bế trẻ lại gần mẹ để mẹ có thể cho con bú dòng sữa non đầu tiên. Lý do là vì kỹ thuật sinh mổ ngày nay chỉ gây mê người mẹ một phần chứ không hoàn toàn.
Trong phát biểu tại tuần lễ bú sữa mẹ thế giới năm nay (1-7/8/2017) với chủ đề 'Cùng nhau duy trì việc cho con bú sữa mẹ', nhân viên hiện trường UNICEF Tejinder Sadhu nói 'bảo vệ, khuyến khích và hỗ trợ giải pháp cho con bú sữa mẹ trên cả nước (Nigeria) là một nỗ lực tập thể '.
Một số lợi ích của sữa non
(theo chuyên gia dinh dưỡng UNICEF Ada Ezeogu):
- Là loại thực phẩm hoàn hảo cho lần ăn đầu tiên của con bạn vì dạ dày của bé sẽ tiêu hóa nó một cách dễ dàng.
- Chuẩn bị cho hệ tiêu hóa của trẻ đón nhận sữa trưởng thành trong những ngày kế tiếp.
- Giúp loại bỏ bilirubin trong cơ thể trẻ, giảm khả năng bị vàng da.
Bilirubin là sắc tố màu vàng cam, một sản phẩm chất thải do sự thoái hóa bình thường của heme, một chất chủ yếu có trong hemoglobin protein của các tế bào máu đỏ (hồng cầu). Bilirubin sẽ đi qua gan và ra khỏi cơ thể qua phân, nước tiểu. Lượng bilirubin lớn hơn bình thường là dấu hiệu của các bệnh về gan.
- Có hàm lượng cholesterol cao, điều cần thiết cho sự phát triển hệ thần kinh của trẻ trong giai đoạn này.
- Đường trong sữa non cung cấp năng lượng cần cho sự phát triển cơ thể của trẻ.
- Hàm lượng protein đem lại cảm giác thỏa mãn cho bé, giúp bé ngủ sâu hơn, theo một số nghiên cứu.
Steve Trần (tổng hợp)