Bộ Tư pháp Mỹ hiện đang thanh tra hoạt động của Apple trong các giao dịch của hãng với các nhà cung cấp nội dung. 'Đây có thể là một bước tiến quan trọng trong việc thiết lập quy tắc cho thương mại điện tử', David Balto, giám đốc Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ cho biết.

Bộ Tư pháp đệ trình bản án chống lại Apple và năm trong số 6 nhà xuất bản sách lớn nhất nước Mỹ trong tháng 4 năm 2012. Vụ kiện cáo buộc các công ty này âm mưu tăng giá sách điện tử và cạnh tranh không lành mạnh về giá cả, gây thiệt hại cho Amazon.com, công ty hàng đầu trong lĩnh vực cung cấp ebook thông qua mạng lưới thương mại điện tử của mình.

Apple quyết định mạo hiểm một mình sau khi năm nhà xuất bản đồng ý gỡ bỏ rào cản cấm giảm giá bán buôn và phải trả 164 triệu USD cho người dùng. Năm nhà xuất bản được nhắc tên bao gồm Pearson Plc's Penguin Group, News Corp's HarperCollins Publishers Inc, CBS Corp's Simon & Schuster Inc, Hachette Book Group Inc and MacMillan.

Chính phủ Hoa Kỳ không đưa ra mức án phạt bồi thường nhưng vẫn cảnh cáo Apple có hành vi tương tự.

'BẰNG CHỨNG THUYẾT PHỤC'

Một chủ tọa của phiên tòa gần đây nhất, Denise Cote, bình luận rằng Apple có thể phải đối mặt với một trận chiến khó khăn. 'Tôi tin rằng chính phủ sẽ có thể thể hiện vai trò của mình bằng những bằng chứng trực tiếp liên quan tới việc Apple cố ý tham gia và tạo điều kiện cho một âm mưu tăng giá sách điện tử'.

Trong khi đó, Tim Cook đã phản đối quyết định trên 'Tôi sẽ không ký vào bất cứ văn bản nào đối với những việc chúng tôi không hề làm'.

Ông John Lopatka, một giáo sư luật tại đại học Pennysylvania nói rằng: 'Cáo buộc đã bị tòa án sơ thẩm phủ quyết, tuy nhiên chúng tôi tin rằng phiên tòa phúc thẩm sẽ bị thuyết phục'

'THỊ TRƯỜNG ĐANG HỖN LOẠN'
Không những đang phải gánh chịu tình trạng cạnh tranh khốc liệt, các nhà xuất bản tỏ ra quan ngại về việc sụt giảm doanh số trong bối cảnh Amazon.com thống trị thị trường xuất bản sách điện tử, điển hình là sự ra đời của Kindle e-reader trong năm 2007.

Apple cũng đặt kỳ vọng lên iPad cho hoạt động phát triển sách điện tử. Apple đã cho biết họ đang bước vào một thị trường hỗn loạn với sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt giữa các nhà xuất bản và Amazon.

Amazon từ chối bình luận. Cùng với chính sách phát triển thị trường sách điện tử giá rẻ cho người dùng, giá dừng ở mức 9,99$ nhằm mục tiêu thúc đẩy khách hàng Kindle, Hãng đã bán được 90% các đầu sách điện tử trong năm 2009.

Bộ Tư pháp cho rằng Apple gia nhập thị trường và móc nối với các nhà xuất bản sách để cùng nhau tăng giá.

Theo đề nghị của Hachette và HarperCollins, Chính phủ bắt đầu đánh giá cách thức kinh doanh của Apple. Cố giám đốc Steve Jobs từng nói với người viết tiểu sử của mình rằng 'chúng tôi đã làm việc với các nhà xuất bản, chúng tôi sẽ đi đến một mô hình liên kết, nơi bạn thiết lập giá, và chúng tôi sẽ nhận 30% của chúng tôi. Khách hàng có thể trả tiền nhiều hơn một chút, nhưng có thể nhận được tất cả những gì họ muốn'.

Apple biện minh rằng họ không hề biết các nhà xuất bản đã dàn xếp việc này trước đây. Apple chỉ hoàn toàn vô tình đi vào thị trường và hoạt động một cách độc lập. Họ cũng cho rằng trong buổi giới thiệu iBookstore, mức giá của hãng đã giảm từ 7,97$ đến 7,34$ chứ không phải là tăng giá bán.

VẤN ĐỀ BAO TRÙM

Bộ Tư pháp công bố rằng họ đã tiến hành rất nhiều biện pháp hỗ trợ cho các nhà xuất bản khác, như việc quy định đối với các nhà xuất bản với việc bãi bỏ hạn chế chiết khấu và chương trình khuyến mại của các nhà bán lẻ sách điện tử. Nhưng chính phủ có thể đang hướng tới một mục đích xa hơn. Chính phủ tuyên bố rằng một số quy định trong thỏa thuận giữa Apple và các nhà xuất bản là không được thực hiện. Trừ khi các nhà xuất bản sách điện tử khác giảm giá đồng loạt, khi đó Apple mới được phép giảm giá. Chính phủ nói rằng điều này khuyến khích tăng giá đối với các cửa hàng sách điện tử, tạo thuận lợi cho việc kinh doanh của các nhà xuất bản khác.

Các điều khoản tương tự cũng đã được áp dụng với các ngành công nghiệp khác như âm nhạc và truyền hình, những ngành mà những nhà cung cấp nội dung có quyền quyết định với giá sản phẩm. Đây cũng là một phương pháp chống độc quyền hiệu quả.

Duy Cank