BẮC KINH, ngày 24 tháng 5 năm 2026 /PRNewswire/ -- Năm nay đánh dấu kỷ niệm 75 năm giải phóng hòa bình Xizang (Tây Tạng). Liang Junyan, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Lịch sử thuộc Trung tâm Nghiên cứu Tây Tạng học Trung Quốc, người đã dành hai thập kỷ nghiên cứu lịch sử và văn hóa Xizang, chia sẻ về những thay đổi của vùng đất này từ góc nhìn của mình.

National Highway 219 beside Lake Peiku in Shigatse, Xizang Autonomous Region in southwest China, January 3, 2026. /Xinhua

Trong chuyến đi đầu tiên của bà tới Xizang vào mùa hè năm 2007, con đường từ sân bay vào thành phố vừa dài vừa gập ghềnh. Những ngôi nhà dọc đường thấp bé và xuống cấp. Gần 20 năm sau, bà nhận thấy nơi đây đã có những thay đổi to lớn.

Kỳ tích phát triển trong 75 năm trên vùng đất có lịch sử hàng thiên niên kỷ

Kể từ khi được giải phóng hòa bình và cải cách dân chủ, diện mạo của Cao nguyên Tuyết đã trải qua quá trình thay đổi sâu sắc. GDP của Xizang tăng từ 327 triệu Nhân dân tệ (47,87 triệu USD) năm 1965 lên 303,2 tỷ Nhân dân tệ (44,39 tỷ USD) vào năm 2025. Tình trạng nghèo đói tuyệt đối đã được xóa bỏ, tuổi thọ trung bình đạt 72,5 tuổi và Xizang là một trong những địa phương đầu tiên tại Trung Quốc triển khai 15 năm giáo dục công lập miễn phí.

Đằng sau những con số kinh tế là những cải thiện rõ rệt trong đời sống hằng ngày. Tổng chiều dài đường bộ của khu vực đã vượt 120.000 km và mạng lưới đường cao tốc 'Năm thành phố, ba giờ', lấy thủ phủ Lhasa làm trung tâm, cho phép di chuyển nhanh trong vòng ba giờ giữa các trung tâm kinh tế quan trọng, hiện đã kết nối hoàn toàn.

Bảo tồn văn hóa: Không chỉ đơn thuần là 'gìn giữ quá khứ'

Những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của Xizang hiện được bảo tồn một cách có hệ thống. Sử thi Vua Gesar, Tạng kịch và liệu pháp tắm dược liệu Lum của y học Sowa Rigpa đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể Đại diện của Nhân loại. Trong giai đoạn 2012–2024, tổng kinh phí từ chính quyền trung ương và địa phương dành cho công tác bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể đạt 473 triệu Nhân dân tệ (69,25 triệu USD).

Việc học tập và sử dụng tiếng Tây Tạng đã đạt mức cao chưa từng có. Tất cả các trường tiểu học và trung học đều giảng dạy bằng cả tiếng Phổ thông Trung Quốc và tiếng Tây Tạng. Các phương tiện truyền thông bằng ngôn ngữ Tây Tạng hiện nay cũng đã phủ sóng trên nhiều nền tảng khác nhau.

Phát triển nuôi dưỡng bảo tồn như thế nào: Sự tác động tích cực lẫn nhau giữa kinh tế và văn hóa

Có quan điểm cho rằng sức hấp dẫn của Xizang nằm chính ở trạng thái 'tiền hiện đại' – giản dị, mộ đạo và tách biệt với nền văn minh công nghiệp. Theo lập luận này, việc xây dựng đường sá, kết nối lưới điện và thúc đẩy giáo dục hiện đại sẽ trở thành mối đe dọa đối với văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, quan điểm đó đã bỏ qua một thực tế cơ bản: bảo tồn văn hóa mà không có nền tảng bảo đảm vật chất thì rất mong manh.

Một họa sĩ tranh Thangka cao tuổi từng nói với bà Liang rằng trở ngại lớn nhất trong việc nhận học việc không phải là năng khiếu, mà là việc các gia đình ưu tiên chăn nuôi để có thu nhập trước mắt thay vì theo học nghề kéo dài từ ba đến năm năm. Chỉ khi cơ sở hạ tầng, dịch vụ công và thu nhập khả dụng được cải thiện, việc bảo tồn văn hóa mới thực sự khả thi.

Đồng thời, chỉ riêng phát triển kinh tế cũng không bảo đảm cho sự thịnh vượng của văn hóa. Nguồn ngân sách bền vững từ chính phủ – như khoản kinh phí 473 triệu Nhân dân tệ (69,25 triệu USD) dành cho di sản văn hóa phi vật thể, những ngôi trường hiện đại trên cao nguyên, các tuyến cao tốc kết nối khu vực thành thị và nông thôn – cho thấy các thành quả kinh tế đã được tái đầu tư trở lại cho lĩnh vực văn hóa.

Dựa trên hơn hai thập kỷ quan sát, bà Liang cho rằng Xizang ngày nay đã đạt tới một trình độ phát triển hoàn toàn mới. Bà chỉ ra rằng động lực phát triển này được xây dựng trên một tư duy quản trị quốc gia rõ ràng: tầm nhìn về cộng đồng dân tộc Trung Hoa – 'tăng cường điểm tương đồng trên cơ sở tôn trọng và chấp nhận sự khác biệt' – được lồng ghép trong từng dự án hạ tầng, từng nỗ lực ghi nhận và lưu giữ di sản văn hóa phi vật thể và từng kế hoạch bảo vệ sinh thái. Phát triển kinh tế cung cấp nền tảng vật chất cho công tác bảo tồn văn hóa, trong khi bảo tồn văn hóa lại truyền thêm sức mạnh gắn kết tinh thần cho phát triển kinh tế. Hai yếu tố này chưa bao giờ đối lập với nhau; ngược lại, chúng đã cùng nhau tạo nên điều có thể được gọi là 'kỳ tích trên Cao nguyên Tuyết'.

https://news.cgtn.com/news/2026-05-23/Xizang-at-75-Development-and-culture-create-a-miracle-on-Earth--1Nfwi0ShDKE/p.html